Gdzie powstaje kondensat i dlaczego trzeba go usuwać
Każda instalacja sprężonego powietrza wytwarza kondensat, czyli wodę wykroploną z zassanego powietrza, często z domieszką oleju i zanieczyszczeń. O tym, czy ta woda opuści instalację na czas i bez zbędnej utraty powietrza, decyduje mały element montowany w kilku miejscach układu: spust kondensatu.
Powietrze zasysane przez sprężarkę zawiera parę wodną, a jej ilość zależy od temperatury i wilgotności otoczenia. Po sprężeniu i schłodzeniu część tej pary skrapla się, a woda zbiera się w najniższych punktach urządzeń i rurociągów. W sprężarkach smarowanych olejem kondensat jest mieszaniną wody i oleju, w bezolejowych może mieć odczyn kwaśny lub obojętny. W każdym przypadku musi zostać usunięty, bo woda pozostawiona w instalacji przyspiesza korozję rurociągów, przedostaje się do narzędzi i może trafić do wyrobu.
W których miejscach montuje się spusty
Spust kondensatu umieszcza się wszędzie tam, gdzie woda oddziela się od powietrza i gromadzi. W typowym układzie są to:
- dolna część separatora cyklonowego za sprężarką,
- obudowy filtrów koalescencyjnych,
- zbiorniki sprężonego powietrza,
- osuszacze chłodnicze, w których woda wykrapla się po schłodzeniu powietrza,
- najniższe punkty rurociągów, w których instalacja tworzy syfon.
Te miejsca różnią się ilością napływającej wody. W separatorze za sprężarką kondensatu jest dużo i napływa on stale. Pod filtrem w dalszej części instalacji wody jest mniej. Z tego powodu w jednym układzie stosuje się często różne typy spustów.
Rodzaje spustów i zasada działania
Na rynku występują trzy grupy rozwiązań. Różnią się tym, co otwiera zawór i jak spust reaguje na zmienną ilość wody.
| Rodzaj | Co otwiera zawór | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Manualny | operator | skuteczność zależy od regularności obchodów |
| Pływakowy | pływak unoszony przez poziom wody | zanieczyszczenia w kondensacie mogą blokować mechanizm |
| Elektroniczny czasowy | zegar otwierający zawór w ustalonych odstępach | otwiera się także wtedy, gdy wody nie ma |
| Elektroniczny pojemnościowy | czujnik poziomu kondensatu | otwiera się tylko przy zebranej wodzie |
Spust czasowy jest prosty, ale ma wadę wynikającą z zasady działania. Zawór otwiera się według nastawy, niezależnie od tego, ile wody zebrało się w zbiorniczku. Gdy wody jest mało, przez otwarty zawór uchodzi sprężone powietrze, za którego wytworzenie zakład zapłacił. Gdy wody jest więcej, niż przewidziano, spust może jej nie usunąć w całości.
Spust pojemnościowy mierzy poziom kondensatu i otwiera zawór tylko na czas jego odprowadzenia. Dzięki temu pracuje bez strat sprężonego powietrza. Modele tego typu mają zwykle wskaźnik poprawnego działania, a część z nich może pracować na zewnątrz, także przy ujemnych temperaturach.
Jak dobrać spust do miejsca w instalacji
Przy doborze bierze się pod uwagę ilość kondensatu w danym miejscu, jego skład i warunki otoczenia. Kilka praktycznych zasad:
- w miejscach o dużej ilości wody, czyli za sprężarką i pod separatorem cyklonowym, spust powinien mieć wystarczającą przepustowość i odporność na zanieczyszczenia,
- przy kondensacie z dużą ilością oleju i szlamu lepiej sprawdzają się konstrukcje, w których zanieczyszczenia nie blokują mechanizmu,
- przy urządzeniach stojących na zewnątrz lub w nieogrzewanym pomieszczeniu trzeba wybrać spust przystosowany do pracy w niskich temperaturach,
- w miejscach rzadko odwiedzanych przez obsługę spust powinien sygnalizować awarię, żeby jego zatrzymanie nie pozostało niezauważone.
Dobór spustów warto przeprowadzić razem z przeglądem całego układu uzdatniania. Producenci urządzeń oferują automatyczne spusty kondensatu w wersjach pływakowych oraz elektronicznych sterowanych czasowo i pojemnościowo, co pozwala dopasować typ spustu do każdego punktu instalacji.
Co dzieje się z kondensatem po spuszczeniu
Spust tylko wyprowadza wodę z instalacji. Kondensat ze sprężarek olejowych zawiera olej, dlatego przed odprowadzeniem do kanalizacji trzeba go oczyścić w separatorze olej i woda. Przewody od spustów prowadzi się więc do wspólnego kolektora, a z niego do separatora.
Prawidłowe gospodarowanie kondensatem obejmuje cały ten ciąg: spusty, przewody zbiorcze, separator i miejsce odprowadzenia oczyszczonej wody. Dostawcy, którzy projektują kompresory przemysłowe razem z układem uzdatniania, uwzględniają ten ciąg już na etapie projektu sprężarkowni.
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić, czy spust kondensatu działa?
Przy spustach elektronicznych pomocny jest wskaźnik pracy i przycisk testowy, który wymusza otwarcie zaworu. Przy spustach pływakowych sprawdza się, czy przy otwarciu wypływa woda, a nie samo powietrze, i czy w zbiorniczku nie gromadzi się szlam.
Czy można zastąpić spust automatyczny ręcznym zaworem?
Technicznie tak, ale skuteczność zależy wtedy od tego, czy ktoś regularnie go otwiera. W miejscach, gdzie kondensat napływa stale, ręczny zawór łatwo pominąć podczas obchodu.
Dlaczego spod spustu czasowego słychać syk powietrza?
Zawór otwiera się według nastawy zegara, także gdy w zbiorniczku nie ma wody. Wtedy przez spust uchodzi sprężone powietrze. Częstym rozwiązaniem jest korekta nastaw albo wymiana na spust z czujnikiem poziomu.

